بزرگ بين ؛ « فُلانٌ يَمْشِي البَخْتَرِيَّة » : فلانى به روش متكبران راه مىرود . بَخَرَ - - بَخْراً تِ القِدْرُ : بخار ديگ آشكار شد . بَخِرَ - - بَخَراً الفمُ : دهان بد بوى شد . بَخَّرَ - تَبْخِيراً : بخار بيرون آورد ، - هُ و بَخَّرَ عَلَيْهِ : او را با دود بخور خوشبو كرد ، او را بخور داد . بَخَسَ - - بَخْساً هُ : آن را كم كرد ، كاهش داد ؛ « لا تَبْخَسْ اخَاكَ حَقَّهُ » : حق برادرت را كم نكن ، به او ستم كرد . البَخْس - ناقص ، كم ؛ « بِثَمَنٍ بَخْسٍ » : به بهائى اندك و ناچيز . بَخَشَ - - بَخْشاً الشيءَ : آن چيز را سوراخ كرد . اين واژه در زبان متداول رايج است . بَخْشَشَ - بَخْشَشَةً : به او عطا كرد ، بخشيد . اين واژه در زبان متداول رايج و از فارسى گرفته شده است . البَخْشِيش - بخشش و عطا و كرم . اين واژه فارسى است . بَخَصَ - - بَخْصاً عينَهُ : چشم او را در آورد ، - الرَّجُلُ : گوشت روى چشم آن مرد متورم شد و باد كرد . البَخَص - گوشت زير پلك پائين چشم كه بهنگام نگريستن آشكار مىشود . بَخَعَ - - بَخْعاً هُ : او را نااميد برگردانيد ، او را شرمنده كرد . اين تعبير در زبان متداول رايج است . بَخِعَ - - بُخُوعاً و بَخَاعَةً بالحقِّ : به حق اقرار و اعتراف كرد و به آن تن در داد . بَخَّعَ - تَبْخِيعاً هُ : او را بسيار ملامت و نكوهش كرد . اين واژه در زبان متداول رايج است . بَخَق - - بَخْقاً عينَهُ : چشم او را كور كرد ، از كاسه در آورد . بَخِقَ - - بَخَقاً تْ عينُهُ : چشم او به گونه‌ى بسيار بدى كور شد . بَخِلَ - - بَخَلًا : بخيل شد ، - عليهِ و عنهُ : بر او بخل ورزيد و چيزى به او نداد . بَخُلَ - - بُخْلًا : مترادف ( بَخِلَ ) است . بَخَّلَ - تَبْخِيلًا هُ : وى را بخيل شمرد . البُخْل - بخل ورزيدن و خسيس بودن ، اين واژه ضد ( الجُودُ وَالسَّخَاء ) است . البُخُل - مترادف ( البُخْل ) است . البَخُور - ج أَبْخِرَة و بَخُورات : ماده‌ايست چسبنده كه بهنگام سوختن بوى خوشى از آن بر مىآيد ؛ « بَخُور مَريم » و « بَخورُ الأَكْراد » و « بَخُور البَرّ » و « بَخُور السُّودَانِ » و « بَخورُ البَرْبَر » ( ن ) : نام گياهانى است عشبى كه براى زينت كشت مىشوند . البَخِيت - خوش شانس ، خوش اقبال . البَخِيل - ج بُخَلَاء : بخيل . اين واژه ضد ( السَّخِيّ وَالكَرِيم ) است . بَدَّ - - بَدّاً رِجْلَيْه : دو پاى خود را از هم دور داشت ، - الرَّجُلَ عَن الشّيءِ : آن مرد را از آن چيز دور كرد . البُدّ - قسمت ، عوض ، گريز ، چاره ؛ « لَا بُدَّ مِن هَذا » : ناگزير از اين چيز است ؛ « اذا لم يَكُنْ بُدٌ مِنْ انْ » : اگر چاره‌اى نباشد كه . . . ؛ « مِنْ كُلِّ بُدّ » : در هر حال . البِدّ - همسان ، همتا ، نظير ؛ « هَذَا بِدُّه » : اين همتاى اوست . بَدَا - - بُدُوّاً و بَدَاءً و بَدْواً و بَدَاءَةً [ به دو ] : آشكار و نمايان شد ، - لهُ فى امرٍ : براى آن كار انديشه‌اى به يادش آمد ، - بَدَاوَةً و بِدَاوَةً : به سوى بيابان رفت ، در بيابان اقامت كرد و بيابانى شد . البَدَاءَة - [ بدأ ] : آغاز هر چيزى ، پيدايش هر چيزى . البَدَاءَة - [ به دو ] مص بَدَا ، - ج بَدَوات : رأى صادره ، انديشه‌ى پديد آمده . البَدَائِه - [ بده ] : جمع ( البَدِيِهَة ) است ؛ « هَذَا مَعْلومٌ فى بَدائِهِ العُقُول » : اين چيز از بديهيات عقلى است كه شناخته شده مىباشد ؛ « لِفُلانٍ بَدَائِهُ في الْكَلامِ » : فلانى سخنان بديع و شگفت مىآورد . البَدَائيّ - [ بدأ ] : آغازين ، نخستين ، طبيعى ، فطرى . البَدَاة - ج بَدَوَات [ به دو ] : آرزو ، هوس ، دلسردى ، خاك ، قارچ . البُدَاد - نصيب و قسمت . البَدَاد - [ بدّ ] : جنگ تن به تن ؛ « لَقُوا بَدَادَهُم » : همتايان خود را ديدند . بَدَارِ - اسم فعل است به معناى ( اسْرِعْ ) : شتاب كن . البَدَانَة - چاقى ، تنومندى . البَدَاهَة - ناگهان آمدن ، مترادف ( المُفَاجَأة ) است ، سرعت انديشيدن ؛ « بَدَاهَةً و بِالبَدَاهَة » : ناخودآگاه ، فرمانبردارى ، آغاز هر چيزى ؛ « لَحِقَهُ في بَدَاهَةِ جَرْيِهِ » : در آغاز حركت و دويدن به او رسيد و پيوست . البَدَاوَة - [ به دو ] : زندگى باديه نشينان كوچ كننده ، ضد ( الْحَضَارَة ) : شهرنشينى است ؛ « بَدَاوةُ الأَمْر » : آغاز آن كار . البِدَاوَة - - [ به دو ] : زندگى باده نشينان كوچ كننده ، بر خلاف شهريگرى و شهرنشينى است . البِدَايَة - [ بدأ ] : آغاز ، ابتداء ؛ « فى بَدَايةِ الأَمْرِ » : در آغاز كار . بَدَأَ - - بَدْءًا الشيءَ و بِهِ : آن كار را آغاز كرد ، پيش از همه به آن كار آغاز كرد ، - الشّيءَ : آن چيز را ساخت ، پايه ريزى كرد ، - بِفُلانٍ : فلانى را بر ديگران مقدّم داشت ، - اللَّهُ الْخَلْقَ : خداوند خلق را آفريد . بَدَّأَ - تَبدِئةً هُ : او را وادار بر آغازيدن كرد ، - ه على : او را بر . . . مقدّم داشت و برتر كرد . البَدء - ج أَبْدَاء و بُدُوء : آغاز كار ، پيدايش ؛ « افْعَلُهُ بَدْءًا و بَدْءَ بَدْءٍ و اوَّلَ بَدْءٍ و بَادِئَ بَدْءٍ » : قبل از هر چيزى به آن كار آغاز خواهم كرد ؛ « افْعَلُهُ عَوْداً و بَدْءًا او عَوداً الى بَدْءٍ » : آن كار را از آغاز تا پايان انجام مىدهم ؛ « مُنْذُ البَدْءِ » : از آغاز كار . البَدْأَة - مترادف ( البَدْء ) است ، آغاز سفر به جائى ؛ « اكْتَرَيْتُ الْفَرَسَ لِلْبَدْأَةِ وَالرَّجْعَة » : اسب را براى رفت و برگشت كرايه كردم . البُدَّة - ج بُدَد : سهميه ، شانس ، بخت .